ÇeviriTarihTarih Metodu

Tarih Kelimesi Menşei Etrafında

Bu makaleyi 4 dakikada okuyabilirsiniz

Çeviren: Musa Yılmaz

 

Bazen bir kelime bir ilmin açıklanmasında mühimdir. Avram Galanti’nin Darülfunun Edebiyat Fakültesi Mecmuası’nda yayınlanan bu makalesi de bunun iyi bir göstergesidir. “Tarih lafzı ve bunun meradifleri, tevarih, müverrih, varah lafzaları hakkında erbab-.ı Lugat ve ulema-ı iştikak beninde öteden beri ihtilaf vardır. Filhakika lafz-ı mezkur Arabi müellif Mecdüddin Firuz Abadi merhumun ıtlakına göre elfaz-ı Arabiye’den mahdud olduğu halde başka Acemce olduğunda ıtlak ve fakat asıl menşei hususunda ihtilaf edilir. Hatta bazıları müsvedde defter ismi olan (tarik) lafz-ı Farisi’den muharreb olduğunu söylerler. Bazıları da (Müverih) kelimesinin (Mah-ı Ruze) den muarreb olduğunu iddia edilir. Hazret-i İmam Ali aleyselamın delaletiyle  devr-i cenab-ı far ve kayd-ı vazih tarih hakkında yapılan malum teşkilattan itibaren Araplarla kullanılmaya başlayan bu kelime hakkında ilm-i lisan son sözünü söylemiştir. Arapça’dan lisanımıza geçen intikal eden tarih lafzı her halde tetbihaya şayandır.

Tarih kelimesi Sâmi kelime olup, Sâmi zümresine mensup olan lisanların kefesinde bulunur:

1)Arapça’da bir kelime vardır ki, imlası bir fakat telaffuzu muhteliftir. Bir kelime (Yrh) dir ki yareah, yerah okunur. Yareah (kamer) ve yerah (Şehr) manasında bulunan (ay) değildir. Bu sonuncu kelime senenin zamanları manasına geldiği gibi zamanın devresi manasına da gelir. Şu dört mânadan oluşur ki, (yrh) kelimesinde kronolojik bir mâna vardır. Zaten tarih kelimesi kronoloji ifade eder.

2)Fenike ve Eski Aramice’de bu kelime (yrh) yazılır.

3) Tuhdice-Aramice’de (yrha) yazılır, Yarha okunur.

4) Süryanice’de (yrha) yazılır, yarha okunur.

5) Asurca’da arhau okunur.

6)Eski Asurca’da varhau okunur.

7)Eski Babilce belki Arah, erah, rah okunur

8)Cenubi Aramice’de (vrh) yazılır

9)Habeşçe (vrh) yazılır varh okunur

10) Arapça yani Şimali Arapça bu kelimeyi cenubi Arapça’dan almıştır. Çünkü (h) harfi lisan-ı Sâminin yalnız cenub-i Şimali Arapçalarında bulunur. Araplar (tarih atmak) manası ifade etmek için tafsil babının mazisini arh, vrh şeklinde göstermişlerdir. (Tarih), (Tevarih) kelimeleri bu babın mastarlarıdır. Zaten İbranice ile Arapça’da (vav) ve (y) ile başlayan bazı kelimelerin harfleri değişir. (Vld), (yld) gibi. Bu suretle (prh), (vrh) olur.”

Comment here