Siyasal BilimlerTarih

Afganistandaki Sovyet İşgali

Bu makaleyi 6 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Mücahit Kaçmaz

 

Belki de II. Dünya Savaşından sonraki en büyük askeri harekat 25 Aralık 1979’da Sovyet ordusunun Afganistan’a girmesiyle gerçekleştirildi. Afganistan’daki sosyalist hükümet kendisine karşı oluşan muhalefetle tek başına baş edemiyordu. Bunun üzerine Sovyet ordusu Afganistan’a davet edildi(!). Ordu bir süre sonra nüfusunu ve nüfuzunu artırmaya başladı. Ancak daha önce tıpkı İngilizlere karşı olduğu gibi Afgan halkı yabancı askerlerin  postallarının topraklarını çiğnemesine seyirci kalmadı. 10 yıl sürecek olan bu kanlı savaşın tarafları yalnız Sovyet ordusu ve Afgan halkı değildi. Suudi Arabistan finansal alanda, ABD ekipman alanında Afganlara destek olurken Pakistan ise koordinasyonu gerçekleştiriyor, durum sıkıştığında da oksijen tüpü görevi görüp Mücahit grupların nefes almasını sağlıyordu. Bölgedeki bir başka süper güç olan Çin’de Sovyetlerle yaşadığı fikir ayrılığı nedeniyle Afgan mücahitlerini destekledi. Bu destek doğrultusunda mücahitlerin Pakistan’da yer alan eğitim kampları Çin sınırları içerisine taşındı, Sovyetler ise işgalden sadece birkaç yıl sonra yapılan yanlışı fark etmişti. Afganistan’ın zorlu coğrafyasında bölgeyi son derece iyi bilen Mücahitlere karşı mücadele zorlu bir şekilde gerçekleştiriliyordu. Bunun yanı sıra, salgın hastalıklar bilhassa da tifo orduya büyük hasar vermekteydi. Savaşın uzamasıyla savaştan bunalan birtakım Sovyet askerleri ülkelerine döndüklerinde ceza alacaklarını bildikleri için ordudan ayrılıp Afganistan’a dahi yerleşmişti. Ordu, Kabil’e ya da birtakım merkezlere hakim olsa da Afganistan nüfusunun büyük bir bölümünü barındıran kırsalın hakimi çeşitli muhalif gruplardı. 80’lerle beraber Sovyetlerin ekonomik anlamda içinde bulunduğu resesyon süreci orduyu da olumsuz anlamda etkilemiş ve kemer sıkma politikaları neticesinde askerlerin birçok ihtiyacı karşılanmadan çetin Afgan dağlarında mücadele etmesi beklenmişti.Batı bloğunun  desteklediği Mücahit grupların ellerinde ise modern silahlar ve dışarıdan ceplerine akan yeşil dolarlar vardı.Ancak bugünlere miras kalacak bir başka yöntem Sovyetleri tüm bu modern silahlardan daha çok bezdirmişti. Gerilla mücadelelerinin vazgeçilmez taktiklerinin başında gelen mayınlar hem konvoylara hem de birliklere ciddi hasar veriyordu. Batı bloğu çok değil sadece 20 yıl sonra tüm dünyaya küresel barışın düşmanları olarak servis edecekleri Mücahit grupları o dönemde soylu-kahraman savaşçılar olarak sunuyor hatta bununla da kalmayıp Rambo gibi filmlerle de bu gruplarla beraber ortak düşman olan kızıl tehdide karşı omuz omuza çarpışıyordu. Savaşın ortalarına doğru Afganistan’da gıda ürünlerinden sağlık malzemelerine kadar pek çok şeyin temini çok zor olsa da esrar hepsinin yerini almış bakkallardan restoranlara kadar her yerde rahatlıkla temin edilebilir olmuştu. Bu durum kızıl orduyu son derece olumsuz etkilemiş savaşın yoruculuğuna deva olarak esrar kullanımı askerler arasında son derece artmıştı.1989 yılına gelindiğinde uluslararası baskıya ve savaşın yıkıcılığına dayanamayan kızıl ordu Afganistan’dan çekileceğini duyurdu. 625 bin askerle savaştıkları Afganistan’da 15 bin tanesi ölmüş 53 bin tanesi ise yaralanmıştı. Mücahitlerin kaybı ise tam bilinmemekle beraber 75 bin ile 90 bin arasındaydı. Bunlarla beraber Afganların elinde çok sayıda Sovyet esir vardı. Aralarından İslamiyet’i seçenler serbest bırakıldı ve filmlere konu olacak pek çok olay gerçekleşti. Bazıları hiç Sovyetler’e geri dönmezken bazıları da gitseler de ayak uyduramayıp geri Afganistan’a döndüler ve Afgan kadınlarla evlenip kendilerine savaşmak için geldikleri topraklarda yuva kurdular. Sovyet Gaziler Birliğinin iddiasına göre 64 Sovyet askeri, Mücahit gruplara katılarak kızıl orduya karşı savaştı. Savaşla beraber dev komünist Sovyetlerin cenazesi yıkandı yaklaşık iki yıl sonra da Sovyetler tarihin derinliklerine gömüldü. Sovyetlerin karnından çıkıp kurulan Bağımsız Devletler Topluluğunda her bir devlet eşit görünse de Rusya eşitler arasında daha eşit olacak ve Sovyetlerin mirasını sırtlanacaktı.

Yorum Yazın (2)

  1. Merhaba, siteniz güzel içeriği düzenleme işini de yaparsanız internette paylaşılabilir hale gelir, iyi çalışmalar dilerim

Comment here