Kitap İncelemesi

Selçuklu Tarihçiliğine Dair Bilinmesi Gereken Kaynak ve Araştırma Eserleri

Bu makaleyi 6 dakikada okuyabilirsiniz

 

Hazırlayan: Batuhan TAŞKIN

Ayşe Dudu Kuşçu, Cihat Güler, Mehmet Özer, Mehmet Öztemel, ‘SELÇUKLU TARİHÇİLİĞİ’NE BAŞLARKEN’, Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, Konya, 2017.

Türk ve Dünya Tarihinde mühim bir yere sahip olan Selçuklular ve onların tarihi hakkında yapılan çalışmaların nispeten son dönemlere göre oldukça artış göstermesi hasebiyle popülerleşmeye doğru bir yol aldığı görülmektedir. Bu yazımda tanıtımını yapacağım ‘Selçuklu Tarihçiliği’ne Başlarken’ adlı eserde hem bu konuda bilimsel çalışma yapacak kişiler için, hem de Selçuklu tarihi okumasına meraklı kişiler için döneme ait ana kaynakların yanında aynı zamanda geçmişten günümüze literatürümüze kazandırılmış bir çok eserin isimleri de bulunmaktadır.

Selçuklu Tarihçiliği’ne Başlarken adlı eser Taktim, Önsöz, Giriş, Selçuklu Tarihi Kaynaklarının Tasnifi dışında Selçuklu Tarihinin Yazılı Kaynakları ve Selçuklu Tarihiyle İlgili İnceleme Ve Araştırmalar adlarıyla iki bölümden oluşmaktadır. Aynı zamanda kitabın arka kısmında ise kurulan Selçuklu Devletlerinin soy ağaçları ve kuruldukları coğrafyalardaki sınırlarını belirten haritaların olması da okuyucu için ayrı bir kolaylık sağlamıştır.

Eserin Taktim kısmında Osmanlı’yı ve sonrasında kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyetini tüm yönleriyle anlaşılabilmesi için Selçuklunun bilinmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır. Önsöz ve Giriş kısımlarında ise Selçuklular döneminin Türk ve İslam Dünyası açısından önemine vurgu yapılmışken aynı zamanda Selçukluların tarihi serüvenleri neticesinde dört bir yana yayılmasının kısa bir özeti yapılmıştır. Bunun dışında bu kitabın ortaya çıkış nedenleri giriş kısmında bahsedilmiş ve yazarlar aslında bu kitabın ortaya çıkış nedenini giriş kısmında geçen bir cümle ile kendileri özetlemiştir denilebilir. Bu cümle ise şu şekildedir: ‘Ülkemizde Selçuklu tarihinin kaynakları ile ilgili birkaç ilmi makale ve konunun uzmanı olmayanlar tarafından gelişigüzel yapılmış bir iki çalışma dışında, bu konuda kayda değer bir çalışma bulunmamaktadır .'(s.9) Eserin Selçuklu Tarihi Kaynaklarının Tasnifi bölümünde ise Selçuklu tarihçiliğinin ana kaynak adlarının bir arada bulunduğu eserlerin isimleri isimleri verilirken aynı zamanda bu eserlerin kimler tarafından bir araya getirildiği, nerede ve hangi tarihte basıldıkları hakkında da bilgiler verilmiştir.

Bildiğimiz gibi yazı tarihi olayların geçmişten günümüze aktarılmasında en önemli etkendir. Bu neticede Selçuklu Tarihi hakkında yazılmış İslam Vakayinameleri ile beraber aynı zamanda Bizans, Ermeni, Gürcü, Haçlı ve Süryani Vakayinameleri de araştırmacılar açısından önemli bir yere sahiptir. Selçuklu Tarihçiliğine Başlarken adlı eserin Selçuklu Tarihinin Yazılı Kaynakları adlı ilk bölümü olan bu kısımda yukarıda saydığımız vakayinamelerin dışında devletlerarası yapılan resmi yazışmalardan, yapılmış eserlerin kitabelerine, vakfiyelerden, o dönemde yaşamış kişilerin kendi yazdığı hususi kayıtlara ve son olarak seyahatnameler gibi eserlerden bahsedilirken aynı zamanda kim tarafından yazıldığı ve bu yazan kişinin hangi dönemleri kaleme aldığı da belirtilmektedir. Bunun dışında bu saydığımız yazılı kaynakların tam künyeleri de verilerek bu eserleri okumak isteyenler açısından da son derece kolaylık sağlanmıştır. Selçuklu Tarihçiliğine Başlarken adlı eserin Selçuklu Tarihiyle İlgili İnceleme ve Araştırmalar adlı ikinci ve son bölümü olan bu kısmında ise kurulmuş Selçuklu Devletleri ile ilgili genel bilgiler veren araştırma eserleri dışında bu devletlerini tek tek özel olarak inceleyen eserlerinde tam künyeleri verilmiştir. Selçukluların tarih sahnesine çekildikten sonra kurulan Atabeylikler ve Haçlılar ile ilgili araştırma eserlerinin de tam künyesi verilerek çok yönlü bir bakış açışı sağlanmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Selçuklu Tarihçiliğine Başlarken adlı eserde Selçukluların sadece siyasi hayatını anlatan araştırma eserlerinin yanında Selçukluların yerleştikleri bölgelerde bıraktıkları eserleri, dini hayatlarını, eğitime ve bilme katkılarını, devlet teşkilatlanmalarını ve ekonomik hayatlarını anlatan araştırma eserlerinin de tam künyeleri verilerek hem araştırmacılara, hem de Selçuklular ile ilgili sıradan okuma yapmak isteyen kişilere Selçuklular ile ilgili çok yönlü bilgi birikimi oluşturulmasına katkı sağlayacak bir okuma listesi bu eserde oluşturulmaya çalışılmıştır.

Comment here