Kitap İncelemesi

“Moğolların Kafkasya Politikası” Kitap İncelemesi

Bu makaleyi 5 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Berkay Aris

Cengiz Han’ın kurucusu olduğu Moğol İmparatorluğu dünyanın en büyük imparatorluklarından biriydi ve sadece Moğolistan’da değil Ön Asya, Deşt-i Kıpçak ve Kafkasya, Doğu Avrupa gibi Moğolistan’dan yani merkezden Karakurum’dan çok uzak yerlere gitmişler buralara bazan kısa bazan uzun vadede hakimiyetler kurmuşlardır. Söz konusu olan Prof.Dr.İlyas Kemaloğlu’nun çalışması Moğolların Deşt-i Kıpçak kolu olan Altın Orda Devleti’ni konu edinmiştir. Bildiğimiz gibi Kemaloğlu ülkemizdeki ve dünyadaki önemli Altın Orda ve Moğol uzmanlarından biridir. Cengiz Han hayattayken fethettiği birtakım toprakları oğulları arasında paylaştırmıştır oğlu Cuci’ye ise Harezm’in büyük bir bölümüyle birlikte İrtiş’ten İdil’e kadar Batı Sibirya’yı bunun dışında batıda Moğol atlarının ayak bastığı her yeri fethetme hakkı verilmiştir. Böylelikle Altın Orda Devleti’nin temelleri atılmış oluyordu. Şimdi Altın Orda’yı konu edinen bu önemli eseri kendimizce tanıtmaya ve bilgi vermeye çalışacağız. İyi okumalar dilerim.

Eser İlyas Kemaloğlu hocamızın eseri. Giriş bölümü dahil olmak üzere 4 bölümden oluşmaktadır. Eser önsöz bölümüyle başlamaktadır. Bu bölümde Cengiz Han’ın ortaya çıkışı, İlhanlılar ile münasebetleri, Memlükler ile olan mücadeleler girizgah olması bakımından kısaca ele alınmış özetlenmiştir okuyucuyu kitaba ısındırmak hedeflenmiştir.

Eserin Giriş kısmına gelecek olursak bu kısım Altın Orda Devleti’nin Kuruluşudur. Cengiz Han’ın akabinde de Moğolların güçlü bir şekilde ortaya çıkışının yanında daha çok Altın Orda’nın oluşum süreci ve Moğollar’ın Deşt-i Kıpçak seferleriyle Kuzey Kafkasya’ya girişi, Ak Orda ve Gök Orda ayrımı, devletin isminin neden Altın Orda olduğu farklı kaynaklardan, mukayeseli olarak açklanması bakımından önemlidir.

Eserin birinci bölümü Altın Orda- İlhanlı Münasebetlerinin İlk Safhasıdır. Bölümün henüz başında Ögedey Han’ın ölümü ile başlamaktadır. Altın Orda-İlhanlı münasebetlerinin neden dolayı geliştiği ayrıntılı bir biçimde açıklandığını görüyoruz. Bunun yanında Azerbaycan ve Gücistan’da bulunan birtakım verimli toprakların olduğunu önemle belirtmektedir. Altın Orda hükümdarı Berke’nin politikalarında Müslüman oluşunun nasıl yön verdiği ve bu minvalde Memlükler’le ittifakı üzerinde önemle durulmuştur.

Eserin ikinci bölümü Altın Orda- İlhanlı Mücadelesinde İkinci Safhadır. İki devlet arasında süreç ilerledikçe güçten düşmeleri söz konusu olduğunu belirtmeliyiz yani iki devlet artık güçlü devirlerinden gittikçe uzaklaşıyor haliyle bu da ilişkileri belirleyen bir etkendir. Bu bölümde bir emir olan Nogay Mirza’nın devletin gidişatında nasıl belirleyici olduğu, Altın Orda ve İlhanlı münasebetlerinde dinin öneminin az olduğu Tokta ve Sultan Kalavun örneğiyle güçlü biçimde açıklanmıştır. Gazan ve Tokta dönemlerinde ticaretin nasıl geliştiği ve buna Gazan Han’ın da reformları sayesinde buna katkıda bulunduğu vurgulanmıştır.

Eserin son yani üçüncü bölümü Münasebetlerin Son Safhasıdır. Bölümde Emir Çoban’ın Ebu Said ile Özbek Han ile olan mücadelelerde etkisi, mücadele bölgesinde olan beldelerin zarar gördüğü belirtilmiştir. Bu bölümde önemli gördüğümüz en önemli kısım ise Azerbaycan toprakları üzerinde süren mücadelenin kısa sürede olsa Canibek Han döneminde Altın Orda lehine sonuçlanmasıdır. Altın Orda’nın yıkılışında etkenlerden biri de Toktamış ve Timur mücadelesidir. Bu bölümde Tebriz, Harezm ve Azerbaycan’ın bu mücadelede önemli olduğu vurgulanmıştır.

Comments (1)

  1. Kardeşim sen takrar okumadan mı paylaşıyosun yazdıklarını? Sadece ilk paragrafta yaptığın dil bilgisi hatalarından YKS Türkçe sorularının yarısı çıkar. Madem bir şey yazıyorsun yazdığına saygı göster. Birkaç kere oku, bu cümle neden anlaşılmıyor diye düşün ve düzeltmelerini yap. Böyle devam edersen çok yazık edersin kendine.

Comment here