DestanlarDosya KonusuİncelemeKitap İncelemesi

“Dede Korku Kitabı Türkistan/ Türkmen Sahra Nüshası” Tanıtımı

Bu makaleyi 5 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Mustafa Can Tiryaki

Metin EKİCİ, Dede Korkut Kitabı Türkistan / Türkmen Sahra Nüshası, Ötüken Neşriyat, 1. baskı 2019, ISBN: 978-605-155-808-0 

25 Nisan 2019’da Bayburt’ta düzenlenen bir sempozyum ile ilim alemine sunulan Dede Korkut’un Türkistan nüshası, ilk defa Ötüken Neşriyat tarafından basılmış ve kamuoyuna sunulmuştur. Kitap, sempozyumu sunan Metin Ekici tarafından yazılmış ve onun çevirisini sunmaktadır. Editörlüğü Göktürk Ömer Çakır tarafından yapılan kitabın, hoş bir kapağı vardır. Yedi başlı ejderhanın ölümünü tasvir eden bu çizim, Dr. Mehmet Sağ tarafından Haziran 2019 tarihinde tamamlamıştır. Kitap, kaliteli diyebileceğimiz yaprağa basılmış haliyle 219 sayfadır. Dede Korkut hikayeleri hakkında bilgi, eserin orijinal nüshası ve transkripti, günümüz Türkçesine aktarımı ve sözlük bölümünü içermektedir. 

Bir halkbilimci olan Metin Ekici, eserin ilk sayfalarında Dede Korkut hikayelerinin yapısından, dilinden ve tarihinden bahsetmiş ve bu eserin “niçin” Dede Korkut hikayesi sayılabileceğinden bahsetmiştir. Bu yazısında Pertev Naili Boratav, Ahmet Bican Ercilasun, Muharrem Ergin ve Gürol Pehlivan’ın eserlerinden yararlanmıştır. Eserin devam eden bölümünde önce transkripsiyon alfabesi verilmiş ve sol tarafta elyazması, sağ tarafta transkript olacak şekilde eserin orijinali okuyucuya sunulmuştur. Yukarıda bahsedildiği gibi yaprak kaliteli olduğundan, elyazması da açık bir şekilde okunabilmektedir. Ayrıca transkripsiyon kısmında sayfa altlarında gerektiğinde dipnotlar eklenmiştir. Eserin üçüncü bölümü, Türkistan nüshası metninin günümüz Türkçesine çevirisidir. Çeviri, akıcı bir Türkçe ile yazılmış ama çalışmanın orijinalinden de kopulmamıştır. Çeviri yazısı, motomot bir şekilde yazılmak yerine şiirsel dil korunmaya çalışılmıştır. Eserin son kısmında yedi sayfalık bir sözlük ve dizin bulunmaktadır. Akademik bir eser olduğundan bu dizin, araştırmacı tarafından titizlik ile hazırlanmış gibi gözükmektedir. Aranılan kelimeler, kolayca bulunabilmektedir. 

Eserin içeriğinden bahsetmek gerekirse, Türkistan nüshasının birebir çevirisi olduğundan, hikayeyi özetlememiz gerekecektir. Hikayenin özeti şu şekildedir: “Yüz bin kafir ile çarpıştıktan sonra ava gitmeye niyetlenen padişah vekili Ulaş Oğlu Salur Kazan, askerlerine geri durmayı ve tek başına gideceğini emretmişti. Ne var ki lalası Kılbaş onu gizliden takip etmişti. Salur avlanırken bir ejderha gördü ve lalasına sordu “Bununla savaşalım mı yoksa yanından geçelim mi?” Lala, yanlış cevap vermekten çekindiği için savaşması gerektiğini söyledi ve onu cesaretlendirdi. Kazan ejderhanın yanına gitti. Uyuduğunu gördüğü ejderhaya saldıramazdı bu yüzden bir ok atarak onu uyandırdı. Ejderhanın saldırısından gözü korkmuş ve buğulanmıştı. Gözünü oyacaktı ki “Ejderhadan korktu da oydu” derler diye vazgeçti. Seksen okunu tek tek ejderhaya attı ve onu yendi, yedi başı da kesti. Lalasına da “Ejderhayı benim yiğitliğim değil, senin cesaret verişin yendi” dedi ve en iyi ustaları çağırtarak kendisine ejderhanın derisinden zırh yaptırdı. Ve bu haliyle Bayındır Padişahın yanına gitti. Herkes onun ejderhaya dönüştüğünü söylediğinde padişah onun yiğit ve mert adam olduğunu, ejderhayı öldürmüş olabileceğini belirtti. Adamı Kara Budak Kazanla yüzleşti ve onun ejderhayı yendiğini padişaha anlattı. Kazan, meydana vardı ve deriden diktirdiği gölgelikte 7 gün 7 gece padişahı misafir etti.”   

Tüm bu saydıklarımızdan sonra diyebiliriz ki, Dede Korkut Kitabı Türkistan Nüshası, gerek meraklıları gerekse araştırmacıları tarafından muhakkak edinilmesi gereken çok değerli bir eserdir. Türk Edebiyatı kantarının bir tarafını teşkil eden Dede Korkut hikayelerinin bulunan en son nüshasını içeren bu eser, hem tarih meraklılarının, hem edebiyat meraklılarının, hem de basın tarihini takipçi ve koleksiyonerlerinin ilgisini çekecek boyutta bir eserdir.  

Comment here