Genel

Yalova İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi

Bu makaleyi 4 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Mehmet Eren Gür

 

18. Yüzyılın başında Macar asıllı İbrahim Müteferrika, devlet eliyle ilk matbaayı kurana kadar Osmanlı, kağıt ihtiyacını bariz bir şekilde hissetmemişti. Bu matbaanın kurulmasıyla ortaya çıkan kağıt ihtiyacı için Müteferrika bir kâğıt fabrikası kurdu. Bu fabrika esasında İstanbul’a kurulacaktı lakin yaz aylarında İstanbul’un suyu azaldığı ve kağıt üretiminde suyun fevkalade gerektiğinden dolayı Yalova’nın Elmalık ile Kazımiye köyleri arasında Hırka Deresi üzerine Çardaklı denen mevkide Hacı Beşir Ağa’nın arazisini bağışlaması üzerine bir fabrika tesis edildi. İşte tanıtacağımız müze Osmanlı’nın belgelerle tespit edilebilen ilk kağıt fabrikasının kurulduğu ilde, buranın mirasına sahip çıkmak üzere 2013’te Türkiye’nin ilk kağıt müzesi olarak kuruldu.
Müzede kağıdın tarihi, üretimi, korunması, kağıt sanatları, Türkler ve kağıdın ilişkisinden, kağıt sanayiinden, kütüphanecilik tarihinden bahseden panolar bulunmaktadır. Müze kurulurken çeşitli kurum, kuruluş ve kişilerden bağışlar almıştır. Bu bağışlar arasında Müteferrika baskı kitaplar, kağıttan yapılmış heykeller, resimler, çeşitli arşiv belgeleri, gazeteler bulunmaktadır.
Bu belgeler arasında Celâl Bayar’ın İsmet İnönü’ye SEKA kağıt fabrikası açıldıktan sonra yazdığı arz, SEKA’nın ilk kağıdı çıkardığına dair haber, Yalova Kâğıthane’siyle alakalı belgelerin suretleri, kağıt imalatı üzerine minyatürler, yeri tespit edilemeyen kağıthanenin bir maketi ve filigranlı kağıtlar vardır.

Müze kağıdın nasıl yapıldığını panolarla anlatmakla kalmamış bunu pratiğe dökebileceğimiz bir atölye de oluşturmuştur. Bu şekilde müzeye gelenler hem pratikte hem de teoride bu şekilde kağıdın nasıl üretildiğini idrak etmiş oluyorlar.

Müze ne yazık ki mevcut pandemi koşullarında çok fazla ziyaret edilmemektedir lakin normal şartlarda açıldığı günden 2015 yılı sonuna kadar yaklaşık 150.000 ziyaretçisi olmuştur. Umuyoruz ki normal düzene geçince bu harika müze tekrar eskisi kadar fazla ziyaretçi kabul edebilsin. Ayrıca Elmalık’ta kurulan ilk kağıt fabrikamızın yeri tez vakitte tespit edilebilsin ve tekrar imar edilebilsin.

Şekil 1:Müzedeki  Müteferrika Baskı Kitaplar

Şekil 2: Modern Matbaacılıkta Kullanılan Bir Makine

 

 

Comment here