Genel Türk Tarihi

Eski Çin’e Bakış III

Bu makaleyi 10 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Umut Köse

ÇİN COĞRAFYASI VE KOMŞULARI

Çin Coğrafyasındaki insanlar kendilerini ve yerleşimlerini en üstün unsur olarak görmekle birlikte diğer ister bozkırlı olsun isterse şehirli, bu coğrafyalara birer barbar gözüyle bakmışlardır.(14) Çin’de Budizm dahi, bir ”barbar” dini olarak görülmüştü.(15) ilerleyen yüzyıllarda Avrupalılar da Çinliler için ”barbarlıktan” nasiplerini almışlardır.

Belirtmekte fayda var, Çin coğrafyasının şehri olarak en büyük rakibi eskiçağdan bu yana tahıl ambarı olan Doğu Türkistan olurken, askeri olarak en büyük rakibi bozkırın şüphesiz hakimi Türki ve Mongolik kavimler olmuştur(Hunlar, Göktürkler, Siyenpiler, Çinggiz Han Moğolları vs.)

Asya Hunları:

 

Türk Kağanlığı(Göktürkler):

 

Çinggiz Han Moğolları:

 

Yine de rekabet kavramı, Çin’de oluşabilmiş, her ne kadar aşağı gözle bakılan yabancı kişi ve kültürler, Çin’e girebilmiştir. Bu süreç adına İpek Yolları(16), Kağıt rekabeti(17) Budizm(18) örnek gösterilebilir.

SONUÇ:

Çin coğrafyası, hemen hemen her coğrafya gibi homojen(tek) bir yapıya sahip olmamış, en çok kan dökülen coğrafyalardan biri olmuş ve ağırlıklı olarak Türk-Moğol, Tibet, Kore, Japon ve biraz da İrani vb. komşularıyla  bazen alış-veriş yaparak bazense özünden bir şeyler üretmeyi ihmal etmeden 5000 yıllık tarih sahnesinde ve günümüzdeki uyumuyla kendine sıkı bir yer edinebilmiştir.

 

 

 

KAYNAKÇA:

1)Ahmetbeyoğlu, Ali, Altaylardan Kafkaslara Türk Devletleri, Yeditepe Yayınları, İstanbul, 2017.

2)Aydın, Erhan, Tonyukuk, Kronik Kitap, 2019, İstanbul.

3)Aristov, Nikolay Aleksandroviç, Türk Halklarının Etnik Yapısı, Selenge Yayınları, 2014, İstanbul.

4)Baban, Cihad, Çin Tarihi, Milli Mücadele ve Türk Kahramanları Yayınları, İstanbul, 1983.

5)Blunden Caroline & Elvin Mark, ÇİN, İletişim Yayınları,1989, İstanbul.

6) Chavannes, Edouard, Çin Kaynaklarına Göre Batı Türkleri,  Selenge Yayınları, 2019, İstanbul.

7)Eberhard, Wolfram, Çin Tarihi, TTK, 2007, Ankara.

8) Eberhard, Wolfram, Çin’in Şimal Komşuları, TTK,1996, Ankara.

9)Eberhard, Wolfram, Çin Simgeleri Sözlüğü, Kabalcı Yayınları, 2000, İstanbul.

10) Ercilasun Konuralp, Türk Tarihinde Asya Hunları, Dergah Yayınları, 2019, İstanbul.

11)Gilles, Herbert Allen, Eski Çin’de Dinler, Doğu Batı Yayınları, 2017, Ankara.

12)Golden, Peter, Türk Halkları Tarihine Giriş, Ötüken Neşriyat, 2016, İstanbul.

13)Grousset, Rene, Bozkır İmparatorluğu, Ötüken Neşriyat, 2017, İstanbul.

14)Göksu, Erkan, Türk Kültüründe Silah, Ötüken Neşriyat, 2018, İstanbul.

15)Gumilev, L.N, Hunlar, Selenge Yayınları, 2013, İstanbul.

16)Gumilev, L.N, Eski Türkler, Selenge Yayınları, 2019, İstanbul..

17)Kafesoğlu, İbrahim, Türk Milli Kültürü, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2017.

18)Klyaştornıy, Sergey Grigoryeviç, Kadim Avrasya’nın Bozkır İmparatorlukları, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2018, İstanbul.

19)Köse, Umut, Asya’da Hun Tehdidi, www.tarihakli.com, 2020.

20) Laozi, Tao Te Ching, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,2017, İstanbul.

21)Ming, Ku Hing, Çin Halkının Zihniyeti, Doğu Batı Yayınları, 2013, Ankara.

22)Mori, Masao, Göktürkler Ders Notları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2019, İstanbul.

23) Onat, Ayşe, Çin Kaynaklarında Türkler Han Hanedanı Tarihinde Batı Bölgeleri, TTK, 2012, Ankara.

24) Onat Ayşe, Ercilasun Konuralp, Orsoy Sema, Han Hanedanı Tarihi Hsiung-nu (Hun) Monografisi, TTK, 2015, Ankara.

25- )Otkan, Pulat, Tarihçinin Kayıtları’na ( Shİ Ji) göre Hunlar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2018, İstanbul.

26)Ögel, Bahaeddin, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi Cilt I, II, TTK, 2014, Ankara.

27)Ögel, Bahaeddin, Türk Mitolojisi Cilt I,II TTK, 2014, Ankara.

28) Roux, Jean-Paul, Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları, 2015, İstanbul.

29) Roux, Jean-Paul, Moğol İmparatorluğu Tarihi, Kabalcı Yayınları, 2001, İstanbul.

30 ) Roux, Jean- Paul, Orta Asya Tarih ve Uygarlık, Kabalcı Yayınevi, 2001, İstanbul.

31) Sinor Denis, Erken İç Asya Tarihi, İletişim Yayınları, 2014, İstanbul

32) Soccio, Douglas J, Hikmetin Yapıtaşları Felsefeye Giriş, Kaknüs Felsefe,2010, İstanbul.

33) Taşağıl, Ahmet, Çin Kaynaklarına Göre Eski Türk Boyları, Bilge Kültür Sanat, İstanbul, 2017.

34)Taşağıl, Ahmet, Göktürkler I,II, III, TTK, Ankara, 2014.

35) Tekin, Şinasi, Eski Türklerde Yazı, Kağıt, Kitap ve Kağıt Damgaları, Dergah Yayınları, 2017, İstanbul.

36)Togan, A.Z.Velidi, Umumi Türk Tarihine Giriş, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2019, istanbul.

37)Tsai, Liu Mau, Çin Kaynaklarına Göre Doğu Türkleri, Selenge Yayınları, 2019, İstanbul.

38)Uhlig, Helmut, İpek Yolu, Okyanus Yayıncılık, 2000, İstanbul.

39)Yu Lan, Fung, Çin Felsefesi Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2019, istanbul.

40)Zi, Sun, Savaş Sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,2017, İstanbul.

 

 

DİPNOTLAR:

1)Bknz: K.Ercilasun, Türk Tarihinde Asya Hunları, Dergah Yayınları.

L.N Gumilev, Hunlar, Selenge Yayınları.

2) Bknz: B.Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi  Cild I-II, TTK.

3) Bknz: Fung Yu Lan, Çin Felsefesi Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

4) A.G.E

5) A.G.E, ayrıca bknz: Colin Mackerras, Uygurlar.

6) Bknz: Fung Yu Lan, Çin Felsefesi Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Herbert Allen Gilles, Eski Çin’de Dinler, Doğu Batı Yayınları.

Ku-Hung-Ming, Çin Halkının Zihniyeti, Doğu Batı Yayınları.

7) Bknz: Douglas J.Soccio, Hikmetin Yapıtaşları-Felsefe’ye Giriş, Kaknüs Felsefe,

L.N Gumilev, Hunlar, Selenge Yayınları

Konuralp Ercilasun, Türk Tarihinde Asya Hunları, Dergah Yayınları.

8) B.Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi Cild I-II, TTK.

9) Bknz: Sencer Divitçioğlu, Göktürkler, Yapı Kredi Yayınları

Erhan Aydın, Tonyukuk, Kronik Kitap

Ahmet Taşağıl, Göktürkler I,II,III, TTK.

Denis Sinor, Erken İç Asya Tarihi (kısım: Kök-Türk İmparatorluğunun Kuruluşu ve Yıkılışı), İletişim Yayınları.

10) L.N Gumilev, Hunlar, Selenge Yayınları.

11) Douglas J.Soccio, Hikmetin Yapıtaşları Felsefeye Giriş, Kaknüs Felsefe

12) B.Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi Cild I,II, Türk Tarih Kurumu.

13) A.G.E

14) Fung Yu Lan, Çin Felsefesi Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

15) A.G.E

16) Helmut Uhlig, İpek Yolu, Okyanus Yayıncılık.

17) Şinasi Tekin, Eski Türklerde Yazı, Kağıt, Kitap ve Kağıt Damgaları, Dergah Yayınları.

18) Fung Yu Lan, Çin Felsefesi Tarihi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

 

Comment here