EdebiyatGenel Türk TarihiTürk Dünyası

Adriyatik’ten Çin Seddi’ne: Kadim Türk ve Türkçe – 1

Bu makaleyi 5 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Hüseyin Efe Karatay

Türk dünyasını ifade etmek için kullanılan klasikleşmiş bu tabire sanıyorum tüm okuyucularımız hâkimdir. “Adriyatik’ten Çin Seddine kadar”. Bu tabir Türk halkının yaşadığı coğrafyaların tamamını kapsar. Size bu cümlede bahsi geçen coğrafyanın tamamında tek bir dil yetecektir, o da: Türkçe. Bu yazı serisinde kalemimiz yettiğince bu coğrafyadaki Türkçenin ve bölgedeki Türklerin durumundan bahsetmeye çalışacağız. 

Dünya üzerinde tahmini olarak iki bin dil olduğu varsayılır. Bu diller arasında Türkçeyi yaklaşık olarak 270 milyon kişi konuşmakta. Bu durum Türkçeyi dünyada en çok konuşulan beş dilarasına sokuyor… 

Günümüz dünyasında yedi bağımsız Türk Devleti bulunmakta: Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan ve KKTC. -KKTC’yi tanımayan ülkeler olsa da Türkiye Cumhuriyeti KKTC’yi tanımış ve bağımsız bir devlet olarak kabul etmiştir-  yukarıda saydığımız bu ülkelerin toplam nüfusları ortalama olarak 150 milyon kişiGeriye kalan 120 milyon nüfus ise Türk’ün ayak bastığı her toprağa dağılmış durumda.  

AVRUPA 

Yunanistan 

Dedeağaç, Rodop, Selanik, Gümülçine ve Kavala 300.000 Türk’ün yaşadığı ve Türkçe konuşulduğu bölgedir. Bu bölgeye Batı Trakya denir. 31 Ağustos 1913’de Balkan Savaşları sonrasında burada Batı Trakya Türk Cumhuriyeti adında bir devlet de kurulmuştur ancak 3 ay yaşamıştır. 1974 yılına kadar bölgede çoğunlukları devam etmiştir ancak Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında zorunlu olarak göç etmiş/ettirilmişlerdir.  

Bulgaristan 

Bulgaristan’da 2,5 milyon Türk yaşamakta. 1989 yılında Todor Jivkov adındaki devlet başkanı ülkede yaşayan Türk nüfusa adlarını ve dinlerini değiştirme zorunluluğu getirdi. Bu zorunluluğa uymayanlar sürgün edildi. O dönemde kaçarak Türkiye’ye gelenlerden biri de vardı ki o ismi hepimiz tanıyoruz. O kişi Naim Süleymanoğlu’ydu. 

Kırcaali, Razgrad, Varna, Deliorman, Şumnu şehirlerinde Türkçe konuşulur. Kırcaali, Razgrad ve Şumnu’nun belediye başkanları da Türk’tür.  

Kosova 

Kosova’nın toplam nüfusu 1,5 milyon. Ülkede 700.000’e yakın kişi Türkçe konuşuyor. -Türkçe konuşan bu grupların arasında Türk uyruklu olmayanlar da bulunmakta.-  Bu kadar yüksek oranda Türkçe konuşulmasının sebebi uzunca bir süre bir Türk yurdu olması. Osmanlı Devleti döneminde 1.Murat tarafından fethedilmiştir. 1912’de Sırpların kontrolüne geçene kadar Kosova’nın tamamı Türk’tü. Priştine, Gilen, Peja, Prizren ve Mamuşa şehirlerinde Türk yoğunluğu fazladır ve Türkçe Konuşulur. Ancak bu şehirlerden iki tanesi kendilerini diğer şehirlerden ayıran önemli bir özelliğe sahipler. Prizren ve Mamuşa şehirlerinin resmî dili Türkçedir. Mamuşa şehrinde 7.000 kişi yaşar ve tamamı Türk’tür. Kosova, Türkçenin batıda en son müstakil bir yerleşim yeri olarak konuşulduğu yerdir.  

Dipçe: İstiklal Marşı’nın büyük şairi Mehmet Akif Ersoy’da Kosovalıdır. 

Makedonya 

Başkenti Üsküp olan Makedonya’nın hemen hemen yer yerinde Türkçe konuşulur. Vardar nehrinin yarıya böldüğü yerin bir tarafını Türkler oluştururken bir tarafındaysa Makedonlar bulunur. Ohrid, Struga, Pletnista, Kırcova, Kumanova, Manastır şehirlerinde Türk ve Türkçe yaygındır. 

Sırbistan 

Sırbistan’ın sancak bölgesinde 150.000 Sancak Türk’ü yaşar. Türkçe genellikle bu bölgede konuşulur. 

Romanya 

Başkent Bükreş’in 40 km batısında bulunan Sekelistan’da Hun Türkleri, Dobruca’da Tatar Türkleri yaşar. Köstence, Galati, Babadağ bölgelerinde de Türk ve Türkçe yaşamakta. Ülkedeki toplam Türk nüfusu yaklaşık olarak 400.000 kişi.  

Moldova 

Gagavuzya ya da Gagavuz Yeri Özerk Cumhuriyeti adında Moldova’ya bağlı özerk bir Türk devleti bulunmakta. Ülke isminin Gagavuz olması sebebinin Gök-Oğuz’dan geldiği düşünülmektedir. Başkentleri Komrat’tır. Hristiyan bir Türk topluluğudur. Konuşma şekilleri Türkiye Türkçesine çok benzerdir.  

Kırım 

1441 yılında kurulan Kırım Hanlığı ile başlayıp daha sonra Osmanlı Devleti’ne bağlı olan Kırım’da Tatar Türkleri yaşar. 1941’de SSCB lideri Stalin bölgedeki Türkleri sürgün eder. SSCB dağıldıktan sonra Ukrayna sınırında kalır. Şu an Özerk bir Türk Cumhuriyeti’dir.  

Comment here