Edebiyat

Yedi Ulu Bir Nefes: Virânî Baba

Bu makaleyi 2 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: İbrahim Daş

Virânî’yem dilimde evvel âhır 

Hudâ birdir ki anın bendesiyem 

 

Bektaşilere göre sırra kadem bastığı bilinen ve buna inanılan bir isim: Virânî Baba. Biyografik bilgilerine kesinlik verilememekle birlikte 16. yy. ortası,17. yy. başında yaşadığı söylenmektedir. Demir Baba velayetnamesinde adının geçtiğini ve bu sebeple Balkan coğrafyasında ayak izlerinin olduğunu belirtmek isabetli olacaktır. Abdülbaki Gölpınarlı, Bedri Noyan gibi araştırmacıların kritikleri doğrultusunda, Balım Sultan’dan el aldığı ve ona intisap ettiği bilinmektedir. Dayanak olarak Balım Sultan halifelerinden olan Kızıl Veli’ye (Seyyid Ali) methiyesi gösterilmektedir. 

 

“Biz Urum abdalıyız serdârımız Seyyid Ali…” 

 

Hakkında çeşitli çalışmalar derlemeler yapılmış olan Virânî Baba’nın kendisine atfedilen manzum eserler gerek coşkulu gerek lirik, ama didaktik/öğreti doğrultusunda ama ağıt/hatırlama formundadır. Mensubu olduğu geleneğin çerçevesinde eserlerini vermiştir. “Şaha giden bir kervan” görür ve bu katara dâhil olamamaktan üzüntü duyar. Nihayetinde bunun bir istek ve nasip çemberinde olacağını hatırlar/hatırlatır. Pir Sultan’ın nefesinde dediği üzre “Oniki imam katarımız / Uyamazsın demedim mi”. Kadim bir uygulama olan sayı sembolizmi (Örneğin: üçler-yediler-kırklar…) olarak görebileceğimiz 7 ozan vurgusu bir bakıma da bu yedi şahsiyetin ortak vurgularını görmek açısından bize bir işaret sunmaktadır:  

 

“Cihanda nefsin bilen, Ali’yle sırdaş olur 

Ali’yi inkâr eden, sırdan bir şey anlamaz 

 

Ey Virânî dört kitapta vardır methi Ali’nin 

Okur Ehlibeyti her dem, ŞimirMervan anlamaz” 

Comment here