Dosya KonusuRamazan

Unutulan Ramazan Eğlenceleri

Bu makaleyi 5 dakikada okuyabilirsiniz

Hazırlayan: Elif Kara

ÖZET:

Bir ay boyunca yoğun bir ibadet hayatına ev sahipliği yapan Ramazan ayının dini boyutlarının yanında kültürel boyutları da mevcuttur. Türkler yemekten edebiyata, ahlaki yaşantıdan estetiğe kadar çok zengin bir Ramazan medeniyeti kurmuşlardır. Ramazan eğlenceleri de bu medeniyetin en önemli unsurudur. Bu eğlenceler günümüzde unutulmaya yüz tutmuştur.

GİRİŞ:

Ramazan ayı tüm Müslümanlar için kutsal sayılan önemli bir aydır. Bu özel zaman diliminde tüm Müslümanlar oruç tutar, dini vazifelerini ifa etmeye çalışır. Bunun dışında her toplumun kendi kültürleri ile oluşturmuş oldukları bir Ramazan geleneği vardır. Türkler bu geleneklerle bir Ramazan medeniyeti oluşturmuşlardır. Bu medeniyeti oluşturan en önemli unsur ise, Ramazan eğlenceleridir. Lakin bu eğlenceler zamanla unutulmaya başlamıştır. Günümüzde sadece nostalji amaçlı televizyonlarda, internetlerde gösterilmeye başlanmıştır.

“Arkadaş şakalaşmaları, Karagöz ve Hacivat, orta oyunu, meddah hikâyeleri, Ramazan piyasası, Şehzadebaşı- Direklerarası etkinlikleri, pehlivan güreşleri- kuvvet gösterileri” nerde o eski Ramazanlar dedirten Ramazan eğlenceleridir.

ESKİ RAMAZAN EĞLENCELERİ:

ARKADAŞ ŞAKALAŞMALARI:

Ramazan da şakalaşma geleneği eskilere dayanır. Özellikle çabuk sinirlenen kişilere şakalar yapılır. Bu şakalar kimsenin gönlünü kırmaz. Örneğin; eskiden şakadan hoşlananlar arkadaşlarını iftara davet ederler fakat gelen arkadaşlarına kapıyı açmazlar. Gelenler şaşırıp acaba gününü yanlış mı hatırlıyorum diye düşünerek geri dönerler. Ev sahibi ertesi gün bu durumu herkese anlatır. O misafirleri tekrar davet edip gönüllerini alır. Günümüzde bu şakalar sonucunu kavgalara bırakmıştır.

KARAGÖZ VE HACİVAT(GÖLGE OYUNU):

Başkahramanları, Karagöz ile Hacivat olan ve çubukların ucuna sabitlenmiş olan tasvirleri, perdenin arkasında ‟Hayali‟ veya ‟Karagözcü‟ olarak adlandırılan sanatkâr tarafından oynatılan Ramazanın vazgeçilmez eğlencesidir. Karagöz oyunu, dört bölümden oluşmaktadır bunlar sırasıyla: mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiştir. Günümüzde eski önemini yitirmiş nostalji unsuru haline gelmiştir.

ORTA OYUNU:

Sahne ve perde gibi dekorların kullanılmadığı, halkın önünde oynanan çok oyunculu ve müzikli geleneksel Türk tiyatrosudur. Orta oyunu, Karagöz Hacivat’ın meydanda canlı bir şekilde oynanan halidir. Ramazanda semaî kahvehanelerinin gözdesidir.

MEDDAH HİKÂYELERİ:

Meddah oyunu, tek sanatçının rol aldığı bir tiyatro türüdür. Meddahlar, gösterilerine “Hak dostum Hak diyerek” başlar. Daha sonra, “-Geçmiş zaman anlatıyorum. Naklettiğimiz hikâyede şayet sizinle benzerlik olursa hiç kimse üzerine alınmasın.” diye bir başlangıç yapar, ondan sonra hikâyeyi anlatmaya başlarlardı. Meddahlığın sembolü sopası ve mendilidir. Hikâye boyunca bu unsurlarla taklit yapar. Kendini dinleyen kesimin durumuna göre hikâyelere ekleme yahut çıkarma yapar. Ramazan geceleri bu hikâyeler herkesçe heyecanla dinlenirdi.

RAMAZAN PİYASASI:

Ramazanda arabalarla cadde boyu yapılan gezintiye Ramazan piyasası denir. Özellikle Beyazıd’dan başlayarak Direklerarası’nda son bulur.  Bu gezintiye erkekler kadar kadınlar da katılır.  Ramazanın pek duyulmayan mühim eğlencelerinden biridir.

ŞEHZADEBAŞI VE DİREKLERARASI ETKİNLİKLERİ:

Şehzadebaşı ve Direklerarası Ramazan eğlencelerinin yapıldığı, rağbet gören eğlence merkezleridir. Buralarda stantlar açılır, gölge oyunları oynatılır, sohbetler edilir, piyesler yapılırdı. Daha sonra Beyoğlu gibi semtlerin ilgi görmesiyle bu yerler unutulmuştur.

PEHLİVAN GÜREŞLERİ- KUVVET GÖSTERİLERİ:

Ramazan gelince kahvehanelerde halkın yoğun ilgisi üzerine Ramazan güreşleri yapılmıştır. Bu güreşler Ramazan akşamlarının rengi olmuştur.

SONUÇ:

Tüm bu eğlenceler Türklerin Ramazan Medeniyetinin oluşmasını sağlamıştır. Unutulmaya yüz tutmuş medeniyetimizi yeniden canlandırabilmemiz dileğiyle…

KAYNAKÇA:

1:Özden, Ömer(2006), Türk Ramazan Kültürü, A.U. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 30.sayı, sayfa: 83

2:Aşık, Fadime(2019),Osmanlı İstanbul’unda Ramazan Kültürü ve Ramazan Sofraları. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi.

3:Toparslan, Mutlu(2018), XIX. Yüzyıl İstanbul Kültüründe Ramazan Eğlenceleri, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi

Comment here