Biyografi

Abbas İkbal Aştiani (D. 1314/1896-97 – Ö. 1334/1956)[1]

Bu makaleyi 9 dakikada okuyabilirsiniz

Yazar: İrec Afşar

Çeviren: Musa Yılmaz

Abbas İkbal, Arak şehir merkezi yakınlarında olan Aştiaan’da fakir bir tesisatçı ailede dünyaya geldi. Ailesine katkı sağlamak için küçük yaşlarında halıcının yanında çırak olarak çalışt fakat öğrenimine devam etmek istemekteydi. Annesinin de desteğiyle 14 yaşında ilk öğretimine  başladı. 1327/1909 yılında ailesi Tahran’a taşındı ve burada daha sonra İkbal’in Şirket-i Gulestan okuluna gitmesine yardımcı olacak olan Nejabadi ailesiyle arkadaşlık kurdular. Eğitimine Darü’l-Fünun’da devam eden eden İkbal 1919’a kadar burada asistan kütüphaneci olarak görev yaptı ve daha sonra da Farsça okutmanlığına getirildi.

İkbal, Darü’ü-Fünun yıllarında Muhhammed Ali Furui, Ebu’l-Hasan Furui, Murtaza Necmadi, Abdü’l-azim Garib, Hüseyin Rahnema ve Abdü’l-rezzak Bogayeri gibi önemli isimlerle tanıştı ve onların tesirleriyle akademik hayatına ölene kadar devam etti. İkbal birçok standart kabul edilen ortaokul ders kitapları kaleme aldı. Yazdığı kitaplar ve döneminde önde gelen edebşyat dergilerinde yayınladığı makaleleri onu gelecekteki öğrencilerinin de bulunduğu Darü’l-Muallimin’de öğretim görevlisi olmasını sağladı. Aynı zamanda askeri lisede tarih, coğrafya ve İran edebiyatı hakkında dersler vermekteydi. 1303/1924 tarihinde Şura-ı Nizam tarafından Fransa’da bulunan askeri delegasyon sekreteri olarak Paris’e gönderildi. Buradaki vazifesi askeri akademilerdeki İranlı öğrencilerinin gelişimlerinin denetlenmesiydi. İkbal bunu kullanarak Sorbone’da edebiyat alanında eğitimine devam ederek mezun oldu. Paris’te İkbal’in üzerinde derin tesirleri olan Muhammet Kazvini ile buluştu ve onun titiz metodunu müridi gibi benimsedi.

1308/1929 yılında İran’a döndü ve gelecek beş yıl onun için çok verimli geçti. İçinde Paris’te üzerinde çalıştığı kitapları da dahil olmak üzere birçok kitap ve makale kaleme aldı. 1312/1934 yılında Firdevsi’nin doğumunun 1000. Yılında İran’ı temsil eden delegasyonun içinde yer aldı. 1314’te Avrupa’da yılın çalışması ödülü ona verildi. Ertesi yıl İran’a döndü ve burada yeni kurulmuş olan Tahran Üniversite’sinde profesör ardından Ferhengistab-ı İran’ın daimi üyesi oldu.

1323/1944 yılında İkbal Yâdgar isimi aylık bir dergi kurdu. İlk sayıları sosyal ve eğitim konuları ile ilgilenmesine rağmen daha sonraki sayıları edebiyat ve tarih alanındaki makaleleri yer aldı. Yâdgar dergisi 5 yıl boyunca yayın hayatına devam etti ve hala İran’da basılmış olan en bilgilendirici dergidir.

1328/1949 yılında İran kültür ataşesi olarak Türkiye’ye atandı ve daha sonra İtalya’da Bahman’da 1334/1956 yılına kadar bu konumunu koorudu. İkbal hayatı boyunca evlenmedi. Tahran’ın kuzeyindeki Şah Abdü’l-Azim Türbesi’nde medfundur.

Çalışmaları: Qābūs-e Vošmgīr-e Zīārī, Berlin, 1342/1923; Šarḥ-e ḥāl-e ʿAbd-Allāh b. Moqaffaʿ, Berlin, 1306 Š./1927; Ḵānadān-e Nowbaḵtī, Tehran, 1311 Š./1932; Tārīḵ-e mofaṣṣal-e Īrān az estīlā-ye Mōḡol tā eʿlān-e Mašrūṭīyat I: Az ḥamla-ye Čengīz tā taškīl-e dawlat-e tīmūrī, Tehran, 1312 Š./1933, repr. Tehran, 1341 Š./1962; Tārīḵ-e ektešāfāt-e jōḡrāfīāʾī wa tārīḵ-e ʿelm-e jōḡrāfīā, Tehran, 1314 Š./1935; Moṭālaʿāt-ī dar bāra-ye Baḥrayn wa jazāyer wa sawāḥel-e Ḵalīj-e Fārs, Tehran, 1328 Š./1949; Wezārat dar ʿahd-e salāṭīn-e bozorg-e saljūqī, ed. M.-T. Danešpažūh and Y. Ḏokāʾ, Tehran, 1338 Š./1959; Mīrzā Taqī Ḵān Amīr-e Kabīr, ed. Ī. Afšār, Tehran, 1340 Š./1961; Tārīḵ-e jawāher dar Īrān, in FIZ 9, 1340 Š./1961, pp. 5-45.

Temkitli Metin Neşirleri: Ebn Moʿtazz, Ṭabaqāt al-šoʿarāʾ al- moḥaddeṯīn (Arabic), facs. ed. with notes and variants, GMS 13, London, 1929; Rašīd Vaṭvāṭ, Ḥadāʾeq al-seḥr fī daqāʾeq al-šeʿr, Tehran, 1309 Š./1930; Abu’l-Maʿālī Moḥammad al-Ḥosaynī, Bayān al-adyān, Tehran, 1312 Š./1933; Ebn Šahrāšūb, Maʿālem al-ʿolamāʾ, Tehran, 1313 Š./1934; Mortażā b. Dāʿī Rāzī, Tabṣerat al-ʿawāmm fī maʿrefa maqālāt al-anām, Tehran, 1313 Š./1934; Hendūšāh b. Sanjar Naḵjavānī, Tajāreb al-salaf, Tehran, 1313 Š./1934; Abū Manṣūr Ṯaʿālebī, Tatemma al-yatīma, Tehran, 1313 Š./1934 (Arabic). Šāh-nāma (Borūḵīm ed.), vols. 2-6, Tehran, 1314 Š./1935; Amīr Moʿezzī, Dīvān, Tehran, 1319 Š./1940; Lōḡat-e fors, Tehran, 1320 Š./1941; (selection of) Neẓām-al-Molk, Sīāsat-nāma, Tehran, 1320 Š./1941; Ebn Esfandīār, Tārīḵ-e Ṭabarestān, Tehran, 1320 Š./1941; Obayd Zākānī, Kolīyāt, Tehran, 1321 Š./1942; Mīrzā Moḥammad Kalantar, Rūz-nāma-ye Mīrzā Moḥammad Kalāntar-e Fārs, Tehran, 1325 Š./1946; Šaraf-al-Dīn Rāmī, Anīs al-ʿoššāq, Tehran, 1325 Š./1946; Jahāngīr Mīrzā, Tārīḵ-e now, Tehran, 1327 Š./1948; Moʿīn-al-Dīn Šīrāzī, Šadd al-ezār fī ḥaṭṭ al-awzār ʿan zowwār al-mazār (Arabic), Tehran, 1328 Š./1949 (with M. Qazvīnī); Nāṣer-al-Dīn Kermānī, Semṭ al-ʿolā le’l-ḥażra al-ʿolyā, Tehran, 1328 Š./1949; Mīrzā Moḥammad-Ḵalīl Marʿašī Ṣafawī, Majmaʿ al-tawārīkò, Tehran, 1328 Š./1949; Ḥosayn b. Abi’l-Reżā Āvī, Tarjama-ye Maḥāsen Eṣfaḥān-e Māfarrūḵī, Tehran, 1328 Š./1949; Montajab-al-Dīn Jovaynī, ʿAtabat al-kataba, Tehran, 1329 Š./1950 (with M. Qazvīnī); Ḥamīd-al-Dīn Aḥmad b. Ḥāmed Kermānī, al-Możāf elā badāyeʿ al-azmān fī waqāyeʿ Kermān, Tehran, 1331 Š./1952; Moḥammad Ḡazālī, Fażāʾel al-anām men rasāʾel Ḥojjat-al-Eslām, Tehran, 1333 Š./1954; Šarḥ-e qaṣīda-ye ʿaynīya-e Ebn Sīnā, in MDAT 1/4, 1333 Š/1954; Ḥakīm Awḥad-al-Dīn Ṭabīb Rāzī, Ḏayl-e Sayr al-ʿebād-e Sanāʾī, Tehran, 1334 Š./1955; Abū Manṣūr Ṯaʿālebī, Tatemma al-yatīma, Tehran, 1313 Š./1934 (Arabic).

Çevirileri: ne notice sur le Ghilan et le Mazandaran par M. le Colonel Trézel” (publ. with P. Jaubert, Voyage en Arménie et en Perse, Paris 1821) as Yāddāšthā-ye ženerāl Terezel ferestāda-ye Nāpelʾon be samt-e Hend, Tehran, 1308 Š./1929; Alfred de Gardane, Mission du Général Gardane en Perse sous le Premiér Empire: Documents historiques publiés par son fils as Maʾmūrīyat-e Ženerāl Gārdān dar Īrān, Tehran, 1310 Š./1931; R. S. Poole, The Coins of the Shahs of Persia, London, 1887 as Ṭabaqāt-e salāṭīn-e Eslām, Tehran, 1312 Š./1933; Moḥammat b. Zakarīyāʾ Rāzī, al-Sīrat al-falsafīya as Sīrat-e falsafī-e Rāzī, Tehran, 1315 Š./1936; Jean Baptiste Feuvrier, Trois ans à la cour de Perse, as Se sāl dar darbār-e Īrān, Tehran, 1326 Š./1947.

İkbal’in makaleleri için Bkz. İrec Avşar’ın Fehrest-e Maqālat-e fārsī (4 vols., Tehran, 1348-69 Š./1969-90). Bunlardan bir seçki (101 Makale) Muhammed Debirsiaki (Tahran,1350/1971) tarafından yayınlandı. Şimdi İkbal’İn bütün makalelerini içeren altı ciltlik bir çalışma hazırlamaktadır.

İkbal’in edebi mirası Tahran Üniversite’si Merkez Kütüphanesi’nde korunmaktadır. Bunların arasında Hasan Deylemi’nin Sīrat-e Ebn afīf, and Abū Dolaf Yanbūʿī’s al-Resāla al-ānīya ve of ʿAyyūqī’s Varqa wa Golšāh,  eserlerinin tercümeleri Kur’anî bilimler bölümünde bulunmaktadır.

 

 

[1] Bu eser şuradan tercüme edilmiştir: http://www.iranicaonline.org/articles/eqbal-astiani

Comment here